نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران

نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران یا به‌طور مخفف “ناجا” پلیس ایران است که در سال ۱۳۷۰ خورشیدی از ترکیب شدنشهربانی جمهوری اسلامی ایران و ژاندارمری جمهوری اسلامی ایران و نیز کمیته انقلاب اسلامی به وجود آمد و در حال حاضر به‌طور رسمی نیروی اصلی مسئول حفظ امنیت داخلی ایران است.

سیر تشکیل و قانون نیروی انتظامی

تاریخ برقراری امنیت شهری و کشوری به صورت مدرن به یک سده پیش بازمی‌گردد. ناصرالدین شاه قاجار در مجموعه سفرهایش به قارهٔ اروپا و بازدید پلیس جدید در آن مناطق و با به‌کارگیری یک افسر ایتالیایی تبعهٔ اتریش به نام کنت دومونت فورت نخستین سامانهٔ پلیسی نو را در ایران بنیان نهاد.

پلیس در ایران برای مدت زمانی طولانی از ۲ بخش اصلی شهربانی (نظمیه) و ژاندارمری (که خود شامل دو بخش ژاندارمری مرزی و ژاندارمری روستایی می‌شود) تشکیل شده بود. کمیته انقلاب اسلامی نیز به عنوان یکی از اجزاء اصلی برقراری نظم و امنیت داخلی کشور و حفاظت از اصول ارزشی جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ به این سامانهٔ پلیسی اضافه گشت.

افزایش کارکنان پلیس پس از انقلاب ۱۳۵۷ و لزوم ترکیب این نیروها عاملی شد تا در سال ۱۳۷۰ خورشیدی با تصویب مجلس شورای اسلامی، این ۳ سازمان انتظامی در یکدیگر ترکیب و سامانهٔ پلیسی یکدستی حاصل شد. «قانون نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران» در سال ۷۰ در مجلس تصویب شد و طی آن ۱ سال به دولت برای تشکیل نیروی انتظامی فرصت داده شد. بر پایهٔ مقررات تازه، پلیس ایران قسمتی از ستاد نیروهای مسلح و زیر نظر وزارت کشور گردید و در پیروی از رهبر ایران قرار گرفت.

نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در ۳ بخش تقریباً مستقل فرماندهی، حفاظت و اطلاعات و سازمان عقیدتی سیاسی تشکیل شده‌است. حوزهٔ فرماندهی و حفاظت و اطلاعات تقریباً در ساختار سیستم پلیس کلیهٔ کشورهای جهان مشترک است.

رسته‌ها

رَسته اصطلاحی است برای مشخص کردن تخصص‌های نظامی که از نظر مأموریت، نوع کار و وظایف مشاغل نظامی دارای ارتباط نزدیک است. نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران دارای هجده رسته‌است:

  • آگاهی
  • مرزبانی
  • اطلاعات
  • عملیات ویژه
  • انتظامی
  • ترافیک (راهنمایی و رانندگی)
  • هوایی
  • آماد و پشتیبانی
  • جرم‌شناسی (آگاهی)
  • رایانه
  • حقوق
  • معارف
  • اداری
  • هنر
  • دارایی
  • مخابرات و الکترونیک (فتا)
  • فنی و مهندسی
  • دریایی
  • بهداری
  • یگان ویژه

بخش‌ها و رده‌ها

ناجا دارای سه رده کلی است، فرماندهی، سازمان حفاظت و اطلاعات (ساحفا ناجا) و سازمان عقیدتی سیاسی (ساعس ناجا)

  • پلیس پیشگیری بزرگترین فرماندهی در ناجا است که مستقیماً فرماندهی کلیه کلانتری‌ها و پاسگاه‌های انتظامی سراسر کشور، پلیس فرودگاه‌های کشور، پلیس راه‌آهن، پلیس خدمات قضایی مستقر در سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها، یگان‌های امداد شهرستانها، یگان‌های حفاظت سازمانهای صداوسیما، زندان‌ها و تعزیرات حکومتی، میراث فرهنگی و گردشگری، حفاظت از محیط زیست، جنگلبانی و منابع طبیعی را عهده‌دار می‌باشد.

فرماندهی پلیس پیشگیری ناجا بر عهده سردار سرتیپ دوم پاسدار محمد شرفی است.

  • پلیس راهنمایی و رانندگی
  • پلیس آگاهی
  • پلیس مبارزه با مواد مخدر
  • پلیس اطلاعات و امنیت عمومی
  • پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات
  • فرماندهی مرزبانی
  • پلیس بین‌الملل
  • هوا ناجا
  • یگان ویژه
  • یگان امداد
  • دژبان کل ناجا
  • سازمان وظیفه عمومی ناجا
  • سازمان عقیدتی سیاسی ناجا
  • سازمان حفاظت اطلاعات ناجا
  • بازرسی ناجا
  • دانشگاه علوم انتظامی امین
  • معاونت نیروی انسانی ناجا
  • معاونت عملیات ناجا
  • معاونت فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا)
  • معاونت پارلمانی و امور مجلس
  • معاونت اجتماعی ناجا
  • معاونت بهداشت، امداد و درمان ناجا (بهداد ناجا)
  • مرکز مطالعات راهبردی ناجا

همچنین در هر یک از استان‌های کشور ستاد فرماندهی انتظامی استان مستقر است که وظیفه انجام امورات انتظامی و مربوط در آن استان را بر عهده دارد.

لباس

لباس نیروی انتظامی به‌طور عمده سبز رنگ است اما اخیراً بنابر کارکرد هر واحد لباسهایی با رنگ و مدل‌های مختلف در این نیرو به کار گرفته می‌شود. این لباس در کلیه یگان‌ها و معاونت‌های ستادی ناجا به‌صورت پیراهن یونیفرم سبز روشن و شلوار سبز تیره، در یگان‌های عملیاتی عمدتاً به‌صورت لباس رزم یکدست سبز تیره، در یگان‌های ویژه به‌صورت لباس رزم لجنی رنگ با طرح پیکسلی، در فرماندهی مرزبانی و دریابانی به‌صورت لباس رزم با طرح لجنی و رنگ خاکی، و در پلیس راهور به‌صورت پیراهن سفید و شلوار سرمه‌ای می‌باشد…

سلسله مراتب

سربازانِ وظیفهٔ ناجا در شمالِ شهرِ نیشابور، در حال آموزش و آزاد-باشی

فرماندهان ارشد نیروی انتظامی توسط رهبر جمهوری اسلامی ایران و معمولاً بنا به پیشنهاد وزیر کشور تعیین می‌شوند، اما عملکرد نیروی انتظامی زیر نظر وزیر کشور است، همچنین وزیر کشور جانشین فرمانده کل قوا در نیروی انتظامی می‌باشد. نیروی انتظامی از چندین معاونت مختلف تشکیل شده‌است. هریک از استان‌های کشور یک ناحیه انتظامی به حساب می‌آیند و شهرستانهای تابعه هر استان مناطق انتظامی آن ناحیه به‌شمار می‌آیند (فرماندهی انتظامی تهران بزرگ به عنوان پایتخت کشور از این قاعده مستثنی است و یک ناحیه انتظامی به حساب می‌آید)

تخلفات

در سال ۲۰۰۸ سرتیپ پاسدار اسماعیل احمدی مقدم فرمانده وقت نیروی انتظامی ایران اعلام کرد که سالانه ۱۵۰۰ نفر به دلیل تخلفاتی همچون فرار از خدمت، تمرد از دستور، سهل‌انگاری، خسارت به بیت‌المال، ترک پست، دریافت رشوه و مسائل انضباطی از نیروی انتظامی اخراج یا رها می‌شوند؛ که این رقم کمتر از ۵٪ کل پرسنل نیروی انتظامی را تشکیل می‌دهد.

در۸ آبان ۱۳۸۸ یکی از مسئولین نیروی انتظامی اعلام کرد که نیروی انتظامی در بحث مربوط به دیه ۱۲ میلیارد تومان بدهی دارد و در این راستا باید قانون بکارگیری سلاح و اصل تیراندازی در بین کارکنان ناجا آموزش داده شود.در ۲۷ آبان ۱۳۸۸ اسماعیل احمدی مقدم آمار بدهی را ۸ میلیارد تومان و مربوط به سال‌های گذشته دانست وی افزود در افکار عمومی این‌طور پیش آمده‌است که نیروی انتظامی سالی ۱۰ تا ۱۲ میلیارد تومان بدهی دیه دارد و این تصور می‌شود که تیراندازی‌های مأموران پلیس بسیار زیاد است.

در تابستان ۱۳۹۳، شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد که ۱۷۰ میلیون دلار پول فروش محموله‌های نفتی وزارت نفت را از این نیرو طلب دارد. این طلب به موجب تحویل یک محموله نفتی یک میلیون و ششصد و چهل هزار بشکه‌ای (به ارزش ۱۸۵٫۲۴ میلیون دلار) به یکی از شرکت‌های زیرمجموعه این نیرو در سال ۱۳۹۱، و توافق برای فروش نیابتی آن‌ها بوده‌است که علی‌رغم فروش این محموله، سرتیپ پاسدار احمدی مقدم از بازپرداخت بدهی خود به خزانه دولت، امتناع کرده‌است.

شرایط استخدام در نیروی انتظامی

استخدام در پلیس کشور (ناجا) به دو صورت درجه داری و افسری انجام می‌گیرد. داوطلبان با مدرک تحصیلی دیپلم از طریق آموزشگاه‌های درجه داری به‌صورت پیمانی (خدمت پنج ساله) و با درجه گروهبان یکمی به استخدام نیروی انتظامی در می‌آیند.

افسران پلیس نیز از طریق قبولی در دانشگاه علوم انتظامی امین به‌صورت رسمی (خدمت ۳۰ ساله) و با درجات ستوان‌سومی برای فارغ التحصیلان دوره کاردانی، و ستوان‌دومی برای فارغ التحصیلان دوره کارشناسی استخدام می‌شوند.

دانش آموختگان سایر دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور نیز پس از طی دوره‌های آموزشی در مجتمع آموزشی نصر (واقع در دانشگاه علوم انتظامی امین) به‌صورت افسر پیمانی به استخدام نیروی انتظامی در می ایند.

فرماندهان

  • امیر سرتیپ محمد سهرابی (دوران انجام ادغام): ۱۳۷۱–۱۳۷۰
  • سردار سرتیپ پاسدار رضا سیف‌الهی: ۱۳۷۵–۱۳۷۱
  • سردار سرتیپ پاسدار هدایت لطفیان: ۱۳۷۹–۱۳۷۵
  • سردار سرتیپ پاسدار خلبان محمدباقر قالیباف: ۱۳۸۴–۱۳۷۹
  • سردار سرتیپ پاسدار خلبان علی عبداللهی علی‌آبادی (سرپرست): ۱۳۸۴
  • سردار سرتیپ پاسدار اسماعیل احمدی‌مقدم: ۱۳۸۴–۱۳۹۳
  • سردار سرتیپ پاسدار حسین اشتری: ۱۳۹۳-اکنون
قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پنج × چهار =